Bartosz Czarnecki
fot. Paweł Cybulski
Drewniane domy, bogato zdobione okiennice i ręcznie rzeźbione detale przez lata tworzyły charakterystyczny krajobraz Europy Środkowo-Wschodniej. Dziś ta architektura coraz szybciej znika. Jak ją dokumentować, badać i chronić? Odpowiedzi na te pytania ma przynieść nowy projekt realizowany na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej we współpracy z białoruskim historykiem i badaczem architektury drewnianej.
Kierownikiem projektu jest prof. Bartosz Czarnecki, dyrektor Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Białostockiej.
– Drewniana zabudowa jest świadectwem przeszłości. Zapisane są w niej kody kulturowe, tradycje i sposób życia naszych przodków. To właśnie ona tworzyła niepowtarzalny charakter miast i miejscowości tej części Europy – podkreśla prof. Bartosz Czarnecki.
Badacze zwracają uwagę, że drewniana architektura przegrywa dziś z nowoczesnym budownictwem. Powodem jest zarówno nietrwałość materiału, jak i zmieniające się oczekiwania mieszkańców oraz inwestorów.
– W skali masowej nie udaje się skutecznie zachować tej zabudowy. Dlatego tak ważna staje się dokumentacja i badania nad tym dziedzictwem – dodaje naukowiec.
Projekt realizowany jest wspólnie z białoruskim historykiem, który zgromadził unikalne archiwum dokumentujące drewnianą architekturę południowo-wschodniej Białorusi. Zbiór liczy ponad 20 tysięcy fotografii i materiałów terenowych. Zostaną one zestawione z badaniami prowadzonymi od lat przez naukowców z Politechniki Białostockiej, między innymi profesora Jarosława Szewczyka.
W ramach projektu powstanie także polskie wydanie monografii poświęconej drewnianej architekturze regionu oraz międzynarodowe seminarium naukowe z udziałem badaczy z krajów bałtyckich i Europy Środkowo-Wschodniej.
Jak podkreśla prof. Bartosz Czarnecki, ochrona drewnianego dziedzictwa to przede wszystkim kwestia tożsamości.
– To źródło zakorzenienia, poczucia ciągłości i dumy z lokalnej historii. Wraz z tymi budynkami znikają również unikalne umiejętności rzemieślnicze i całe tradycje – mówi.
Naukowiec zauważa jednocześnie, że motywy inspirowane dawną architekturą drewnianą wracają dziś także do współczesnych projektów architektonicznych, między innymi w przestrzeni publicznej Białegostoku.
Rozmowy z prof. Bartoszem Czarneckim możecie posłuchać tutaj:
(pc)
