Dariusz Szpica fot. Paweł Cybulski
Naukowcy z Politechniki Białostockiej opracowali inteligentne śruby, które mogą wykrywać poluzowanie połączeń jeszcze zanim dojdzie do poważnej awarii konstrukcji. Zespół badaczy z Wydziału Mechanicznego uzyskał właśnie prawa ochronne na dwa wzory użytkowe innowacyjnych łączników monitorujących naprężenia w czasie rzeczywistym.
O szczegółach rozwiązania w Radiu Akadera opowiadał prof. Dariusz Szpica — współautor projektu:
Jak wyjaśnia naukowiec, pomysł narodził się z potrzeby stworzenia mechanicznego łącznika, który nie tylko pełni swoją podstawową funkcję, ale również „komunikuje”, co dzieje się z połączeniem podczas eksploatacji.
Wewnątrz inteligentnej śruby znajdują się specjalne czujniki oraz przetworniki, które analizują naprężenia i odkształcenia powstające podczas pracy połączenia. Dzięki temu system może wykryć luzowanie się elementu i wysłać odpowiedni sygnał ostrzegawczy — od prostej sygnalizacji po przesłanie danych diagnostycznych do zewnętrznego odbiornika.
Badacze opracowali dwa warianty rozwiązania: jeden wykorzystujący przetworniki piezoelektryczne, a drugi magnetostrykcyjne. Oba działają na podobnej zasadzie — przekształcają zmiany mechaniczne w sygnały możliwe do odczytu i analizy.
Technologia może znaleźć zastosowanie m.in. w mostach, turbinach wiatrowych, energetyce, transporcie czy przemyśle ciężkim — wszędzie tam, gdzie kontrola stanu połączeń śrubowych ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa. Naukowcy widzą także potencjał rozwiązania w medycynie, np. w implantach ortopedycznych, gdzie inteligentne łączniki mogłyby monitorować proces leczenia i stabilizacji kości.
Obecnie projekt znajduje się na etapie dalszych prac rozwojowych. Zespół planuje stworzenie prototypu oraz testy rozwiązania w praktycznych zastosowaniach przemysłowych.
(pc)
