fot. Łukasz Nowicki
Uwolniony z białoruskiego więzienia dziennikarz i działacz polonijny Andrzej Poczobut został pierwszym laureatem Nagrody im. Stefana Mellera. Wyróżnienie odebrał osobiście w piątek, 19 czerwca 2026 r., podczas oficjalnego zakończenia Festiwalu Dyplomatycznego w Białymstoku. Uroczystość odbyła się na kampusie Uniwersytetu w Białymstoku. Nagroda została przyznana po raz pierwszy, a jej wręczenie miało szczególny, symboliczny charakter, podkreślający znaczenie wartości takich jak wolność słowa, prawda i niezłomność w życiu publicznym.
Laureat odbierając wyróżnienie podkreślił swoje związki z Białymstokiem i regionem.
– Dla mieszkańców Grodna Białystok nie jest obcym miastem. Historie naszych miast są podobne, dlatego zawsze czuję się w Białymstoku jak u siebie. Zawdzięczam to też mieszkańcom Białegostoku – mówił Andrzej Poczobut.
Nagrodę wręczył dr Jacek Brzozowski, dyrektor programowy Festiwalu Dyplomatycznego i pracownik Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB, w obecności wojewody podlaskiego. W uroczystości uczestniczyła również żona laureata, Oksana Poczobut.
W wydarzeniu w kampusie Uniwersytetu w Białymstoku wzięli udział m.in. dr hab. Adam Bartnicki, prof. UwB – dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych, poseł na Sejm RP Krzysztof Truskolaski, ambasador RP w Republice Mołdawii Tomasz Kobzdej, marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym, prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski, rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku prof. Marcin Moniuszko, przedstawiciele uczelni, służb mundurowych, administracji publicznej, środowiska naukowego, biznesu oraz licznie zgromadzona młodzież i dziennikarze.
W uzasadnieniu wyróżnienia dr Jacek Brzozowski podkreślił, że wybór laureata nie budził wątpliwości. Zwrócił uwagę na jego wieloletnią działalność na rzecz prawdy, wolności i pamięci historycznej oraz na konsekwencję w obronie wartości mimo wieloletniego uwięzienia. Przypomniał również o jego zainteresowaniu historią, szczególnie dziejami ZWZ-AK na Grodzieńszczyźnie, oraz o niezłomnej postawie, która – jak zaznaczył – stała się symbolem oporu wobec łamania praw człowieka.
Podczas swojego wystąpienia Andrzej Poczobut odniósł się do sytuacji Polaków na Białorusi, podkreślając trwałość Związku Polaków na Białorusi oraz znaczenie solidarności i wsparcia płynącego z Polski. Wskazał także na złożoność relacji historycznych i politycznych w regionie oraz na potrzebę dialogu opartego na faktach. Wyraził również przekonanie, że zmiany na Białorusi są nieuniknione, choć proces ten ma charakter cykliczny i długofalowy.
Andrzej Poczobut został aresztowany w 2021 roku w ramach represji po wydarzeniach politycznych na Białorusi. W 2023 roku został skazany na 8 lat więzienia o zaostrzonym rygorze. W kwietniu 2026 roku został uwolniony i powrócił do Polski. Wcześniej został uhonorowany m.in. Orderem Orła Białego.
Festiwal Dyplomatyczny w Białymstoku, którego tegoroczna edycja dobiegła końca, jest wydarzeniem łączącym środowiska naukowe, dyplomatyczne i młodzież, tworząc przestrzeń do dyskusji o współczesnych wyzwaniach międzynarodowych. Organizatorami tegorocznej edycji byli: Stowarzyszenie East Partners, Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Stosunków Międzynarodowych UwB oraz II Liceum Ogólnokształcące im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Białymstoku.
